Alles is anders

In het gebouw met de reuzentrapleuning hadden we een bijeenkomst over het idee wat was ontstaan om een hulpmiddelenmuseum op te richten.

En daar kwam ik M. van de Belangenvereniging van Kleine Mensen tegen. Door een toeval van nogal lage stoelen in de koffieruimte hadden we een leuk gesprek op gelijke ooghoogte en kreeg ik een kort inkijkje in de woning voor de klein uitgevallen medemens. M. is 120 cm, zijn vriendin 88 cm, en ze verkeren in de gelukkige omstandigheid dat ze zelf hun nieuwe huis kunnen laten bouwen.

Twee dingen sprongen eruit: de keuken en de ramen. Om in de keuken goed overal bij te kunnen, moeten alle spullen in véél lage onderkastjes worden opgeborgen. En dus geen hoog-laag aanrecht, want daar zitten geen onderkastjes onder, en die zijn juist zo hard nodig. Maatwerk.

En de borstweringen onder de ramen worden aanzienlijk lager dan gebruikelijk. Want ook als je klein bent, wil je graag vanuit je stoel de buitenwereld goed kunnen zien en niet alleen de kruinen van de bomen en de vogeltjes.

En dan is er nog de hoogte van de deurkrukken, enz., enz. Er ligt een afspraak om te gaan kijken als het allemaal klaar is.

Om het dagelijks leven met de gebruikelijke maten te lijf te gaan, loopt M. voortdurend met een opstapje (zie foto). Handig voor alles waar je niet (goed) bij kunt, of niet kunt zien wat je doet, zoals bij geldautomaten.

Hoe hou je de hitte buiten

Heel veel mensen hebben last van erg warm weer, maar ouderen en gehandicapten meer dan gemiddeld. Enerzijds omdat de warmteregeling in hun lichaam soms minder goed werkt, anderzijds omdat ze nogal eens gehuisvest zijn in een aan- of uitbouw met een plat (zwart) dak en óp zo'n dak kun je met dit weer met gemak een ei bakken. Dat belooft weinig goeds voor de binnentemperatuur.

Naast allerlei goede raad is het natuurlijk ook mogelijk om iets aan het huis zelf te doen.

Zonwering die buiten is opgehangen, zoals een screen, uitvalscherm of ouderwetse markies, werken veel beter dan zonwering die binnen wordt opgehangen, zoals bijvoorbeeld "luxaflex". De laatste laat eerst de warmte binnen en slaat het dan op tussen de "luxaflex" en het raam. Het laat zich raden wat er gebeurt als je 's avonds de "luxaflex" omhoog trekt: uitstel maar geen afstel van de warmte. Zonwering aan de buitenzijde houdt de warmte ook echt helemaal buiten en dat is wel zo comfortabel.

Andere mogelijkheid, als u toch de platdakbedekking binnenkort moet vervangen: neem witte. Keuze uit kunststof en bitumen met een witte afwerklaag. De fabrikant van de laatste heeft laten uitrekenen dat de binnentemperatuur maar liefst 5 graden lager is dan bij gebruik van zwarte dakbedekking.

Nog een mogelijkheid: een warmtepomp die gebruikt wordt voor verwarming van de woning (in plaats van een gewone cv-ketel), kan met warm weer worden ingezet om te koelen. De zorgkamer en de mantelzorgwoning hebben wel een plat (zwart) dak maar ook een warmtepomp, en die bewijst met dit weer zijn diensten door te koelen. Ook mogelijk in gewone huizen en ook om milieuredenen het overwegen waard, als de oude cv-ketel het einde van zijn levensduur nadert.

Tot slot kun je natuurlijk ook een airco kopen, eentje die je mee kunt nemen naar de kamer waar je koelte wilt, of een vaste in bijvoorbeeld de slaapkamer. En niet vergeten: drink voldoende!

Levensloopbestendig

Raar woord, "levensloopbestendig". Denk maar eens na wat het echt betekent. Inderdaad een huis voor je HELE levensloop. Een huis waarin je zou kunnen wonen van je geboorte tot je graf. Een huis dat je kunt aanpassen aan de gewenste omstandigheden, kamer erbij, kamer eraf, muurtje verplaatsen, als je dat nodig hebt.

Dat op zich is overigens de schrik van menig makelaar. Die willen graag zo min mogelijk aanpassingsmogelijkheden, verhuizen, dát is pas een goed idee.

De beschreven betekenis was ook ooit de bedoeling, maar het is nooit echt goed van de grond gekomen. De regelgeving zit daar ook tussen: de brandweer maakt het je niet echt gemakkelijk als je een slaapkamer die de buren niet meer nodig hebben, bij je huis wilt trekken.

Uiteindelijk is de betekenis vervaagd tot zoiets als "geschikt (te maken) voor mensen met een lichte functiebeperking". Wat je daar precies onder moet verstaan staat overigens nergens op papier. Niet zo duidelijk dus voor de woningzoeker, want wat kan die verwachten?

Zoals al vaker gezegd, die brede deuren zijn nuttig (en ook verplicht bij nieuwbouw), maar de grootste knelpunten liggen in de badkamer en de slaapkamer, en daar kom je nog rare dingen tegen. Is er wel een toilet in de badkamer bijvoorbeeld. Dat vindt de thuiszorg erg belangrijk als ze ooit bij jou in actie moeten komen.

Sinds een poosje wordt geprobeerd het woord "levenloopbestendig" te vervangen door het nieuwe woord "levensloopgeschikt". Daarom heb ik het internetdomein .nl daarvoor alvast maar gereserveerd. De invulling volgt nog. Tot die tijd komt u gewoon uit op de website van Ouder worden in eigen huis.

Wakker worden!

Vandaag was het zover... De woningcorporaties zijn wakker geworden. Of liever gezegd hun overkoepelende organisatie Aedes. Vanochtend kreeg ik van een relatie een mail binnen, dat Aedes een rapport heeft uitgebracht met als ondertitel "Nu aanpakken met aanpassen".

In het rapport worden de corporaties aangemoedigd om eens serieuzer te gaan kijken naar de vergrijzing en de gevolgen voor woningmarkt, in ieder geval dat deel dat beheerd wordt door de corporaties.

Het treft dat ik net gisteren de eerste workshop "Levensloopgeschikt (ver)bouwen" heb gegeven aan medewerkers van diverse woningcorporaties. Deze 3-uur durende workshop heb ik ontwikkeld voor Habitask (opleider en veel meer voor de woningcorporaties). Voor deze organisatie geef ik al 10 jaar bouwkundige cursussen. En dit leek mij een welkome aanvulling op hun reguliere cursusaanbod.

Goed gezien, want de pilot was voldoende gevuld om doorgang te vinden en de cursisten waren heel enthousiast. Aan de hand van foto's van 20 situaties hebben we met elkaar gepraat over de mogelijke problemen en hoe je die zou kunnen oplossen. En of de corporaties er al tegen aan lopen (ja dus) en wat ze ermee doen.

Tot verbazing van de deelnemers kun je in een aantal gevallen al met hele eenvoudige maatregelen dingen verbeteren. Voorbeeld? De onderste en bovenste trede van een trap in een trappenhuis van een woongebouw markeren met een gele streep, zodat je goed kunt zien waar de trap precies begint (en ophoudt).

Die streep kun je er gewoon op aanbrengen met een kwast gele verf, of met een speciaal daarvoor bedoelde tape. In het laatste geval wel heel goed kijken hoe snel die tape kan loslaten (liefst nooit, tenzij het de bedoeling is), anders kun je weer struikelen over de losse eindjes.

Veel licht moet!

Afgelopen week kreeg ik een korte lift naar een kasteel waar een symposium werd gehouden en gedurende die paar honderd meter hebben we het nog snel gehad over de heilzame invloed van licht op ouderen.

De mevrouw die me de lift gaf is vanuit de Hogeschool Zuyd betrokken bij een project met "dynamische verlichting" op een psycho-geriatrische afdeling van een verpleeghuis. Daar verblijven dementerende mensen.

Het is inmiddels al weer een flink aantal jaren bekend, dat licht DE grote factor is in het dag- en nachtritme van de mens, en in het verlengde daarvan de stemming. Dat laatste is allang bekend: licht helpt bij een winterdepressie.

Kort samengevat komt het erop neer, dat er op het netvlies -naast de bekende staafjes en kegeltjes-, nog een "ontvangertje" actief is. Dat zet, bij voldoende licht, de aanmaak van het slaaphormoon melatonine uit. En regelt daarmee in grote mate het slaap-waakpatroon.

Het probleem met ouderen in het algemeen is, dat hun ogen het licht minder goed binnenlaten (daarom hebben ouderen ook veel meer licht nodig om iets goed te kunnen zien). Het bijverschijnsel is, dat er óók veel meer licht nodig is om de aanmaak van het slaaphormoon uit te zetten. Als mensen, door wat voor omstandigheden ook, veel binnen zitten en in ruimtes waar het niet al te licht is, gaat de aanmaak van slaaphormoon de hele dag op een laag pitje door, wat bijvoorbeeld tot gevolg heeft dat mensen overdag regelmatig indutten, en dan op de "normale" slaaptijden niet zoveel slaap meer hebben.

Dit effect is nog eens extra sterk bij dementerenden.

Moraal van het verhaal: zorg dat ouderen overdag voldoende licht krijgen; maak dus grote ramen en zorg voor veel kunstlicht. Naar buiten moet natuurlijk eigenlijk op de eerste plaats komen.

Bij dynamische verlichting verandert het licht gedurende de dag, net zoals dat ook buitenshuis het geval is. Met een Fins systeem dat werkt via een soort polshorloge dat de bewoners dragen, heeft men het slaap-waakritme van de bewoners kunnen onderzoeken, en wat bleek? Duidelijk positieve effecten!

Het seminar in het kasteel ging overigens over "ouderen en sociale media"

Wonen is voor ouderen méér dan zorg!

Bij het lezen van al die programma's is me wel één ding opgevallen: de woonsituatie van ouderen wordt in bijna alle verkiezingsprogramma's linksom of rechtsom ondergebracht in het hoofdstuk "zorg". Tussen de premies voor de zorgverzekering en het eigen risico.

Met name de jongere oudere (want je bent tegenwoordig met 55 jaar al "oud") zal zich hierin niet erg herkennen. En een vastgoedontwikkelaar ook niet, want wat moet die met al die zorgwoningen als de grijze golf van de babyboomers is overleden? Blijft hij zitten met een type woning wat niemand anders nog wil hebben?

Daarom op deze plaats een pleidooi om in het algemeen woningen te bouwen die voor iedereen, jong en oud, aantrekkelijk en goed bruikbaar zijn, en die, indien nodig op een eenvoudige manier kunnen worden aangepast voor bewoning door mensen die zorg nodig hebben.

Het eisenpakket van WoonKeur helpt hierbij een eind in de goede richting.